Nym-words    

• ปัจจุบันนี้ มันอะไรนักหนากับคำสารพัดประเภทที่สร้างสรรค์กันขึ้นมา โดยเฉพาะประเภทที่เรียกชื่อลงท้ายว่า
  "นิม" (-nym) น่ะ....เช่น acronyms, antonyms, aptronyms, autonyms, tautonyms, toponyms, retronyms, ฯลฯ
  แต่มันก็น่าสนใจ  และเรามาชายตามองซะหน่อยดีไหมครับ  ว่าแล้วผมก็หาโอกาสรวบรวมเรียบเรียงมาฝาก

• ท่านที่ทราบดีแล้วอย่าเพิ่งรำคาญหากผมจะขอเกริ่นสักนิดว่า  –nym  เป็นภาษากรีก แปลว่า name ซึ่งก็คือ
  "ชื่อ" นั่นเอง  คำที่ลงท้าย –nym มีมากมายนับสิบให้ปวดหัวสนุกๆ  เราไปดูด้วยกันเลยนะครับ

• Acronym  =  คำย่อหรืออักษรย่อที่เกิดจากการเอาอักษรตัวแรกของถ้อยคำมาเรียงกันเป็นคำอีกทีหนึ่ง
  เช่น NATO  มาจาก  North Atlantic Treaty Organisation "สนธิสัญญาแอตแลนติคเหนือ"  ไม่ได้ย่อมาจาก
  No Action, Talk Only ซึ่งแปลว่า "ไม่ทำอะไรสักอย่าง...ดีแต่พูด"  อย่างที่เขาชอบใช้แซวกันเล่นๆเน้อ.....
  หรือ NASA  ก็มาจาก  National Aeronautics and Space Administration องค์การบริหารการบินและอวกาศ
  • acro- มาจากภาษากรีก akros =point, tip
  • บางตำราเรียกคำแบบนี้ว่า protogram, initialism

• Antonym  =   คำใดคำหนึ่งซึ่งเป็นคู่ตรงกันข้าม (มีความหมายตรงกันข้าม) เช่น slow and fast  เป็น antonyms
  dead and alive หรือ wife and husband เป็นต้น
  • anto- มาจากภาษากรีกว่า anti =against

• Aptronym  =  คำที่เป็นชื่อคนซึ่งสอดคล้องกับอาชีพที่เขาทำอยู่ (ไม่ว่าจะในนวนิยาย หรือในชีวิตจริง)  เช่น
  นักสำรวจขั้วโลก ชื่อ Will Snow, (ขั้วโลกมีหิมะ  ชื่อเขาก็มีหิมะ "snow")  หรือ ช่างแต่งผมชื่อ Dan Druff.
  (คำว่า dandruff แปลว่า "รังแค, ขี้รังแค") แหม...ช่างเหมาะเจาะจริงๆ
  • คำว่า aptro- มาจาก apt =suitable (เหมาะ, สม)

• Autoantonym  =  คำที่มีสองความหมาย(หรือมากกว่า) ซึ่งเป็นความหมายตรงข้ามกันหรือแย้งกันอยู่  เช่น
  fast แปลว่า "รวดเร็ว, ว่องไว" ก็ได้ แปลว่า "ติดแน่นอยู่" ก็ได้
  overlook  แปลว่า "จับตาดู" ก็ได้  หรือ "มองข้ามไป" ก็ได้
  • Autoanto- มาจากภาษากรีก auto (=ตัวเอง) + anti (=ค้าน, แย้ง).
  • บางครั้งอาจใช้เครื่องหมายไฮเฟ่น (hyphen) คั่นกลาง auto-antonym.
  • อาจมีชื่ออื่นเรียกคำเช่นนี้ว่า  contranym, contronym, antilogy, enantiodrome, Janus word.

• Autonym  =  มีความหมายหลายอย่าง
  1. หมายถึงคำซึ่งบ่งชี้หรือบรรยายตัวมันเองว่าเป็นอะไร  เช่น  abbrv. แปลว่า "อักษรย่อหรือตัวย่อ"
      ซึ่งมาจากคำเต็มว่า  abbreviation
  2.หมายถึงชื่อจริงของบุคคล (ตรงข้ามกับ  ซึ่งแปลว่า pseudonym นามแฝง)
  3. หมายถึงชื่อของกลุ่มทางสังคมหรือกลุ่มเชื้อชาติชนเผ่าต่างๆ  เช่น Taliban  =  ตาลีบัน
  • มาจากภาษากรีกว่า   auto (=ตัวเอง).
  • บางครั้งเรียกคำทำนองนี้ว่า self-referential word.
  • อย่าสับสนกับคำว่า  autoantonym นะครับ antonym

• Bacronym  =  คำที่สร้างขึ้นมาคล้าย Acronym คือ เอาอักษรตัวแรกของถ้อยคำมาเรียงกันเป็นคำอีกทีหนึ่ง
  แต่ต่างกันตรงที่คำทำนองนี้ "สร้างเพื่อเล่นมุขฮา...เอาเท่...เอามันส์..หรือเพื่อความขำๆขันๆ" เป็นใหญ่
  เช่น BANANA จากคำว่า Build Absolutely Nothing Anywhere Near Anybody  หรือคำว่า GOD
  ซึ่งไม่ใช่ "พระเจ้า" เพราะย่อมาจาก Guaranteed Overnight Delivery (แปลว่า "รับประกันมีจำหน่ายทั้งคืน")
  • Bacro- มาจาก back(ย้อนหลัง, ถอยหลัง) + acronym.

• Capitonym  =  คำซึ่งความหมายเปลี่ยนไป (อาจเปลี่ยนการออกเสียงด้วย) เมื่อเขียนขึ้นต้นด้วยอักษรตัวใหญ
  เช่น polish กับ Polish  (คำแรกแปลว่า "ขัดเงา" ส่วนคำหลังคือชาวโปแลนด์) china กับ China  (คำแรกคือ
  เครื่องปั้นดินเผา ส่วนคำหลังคือประเทศจีน)
  • Capito- มาจาก capital letter = อักษรตัวใหญ่.

• Eponym  =  ชื่อซึ่งแปลงหรือแผลงมาจากอีกชื่อหนึ่ง เป็นต้นว่า
  Romulus  มาจากชื่อกรุงโรม (Rome)  หรือ sandwich มาจากชื่อ Earl แห่งเมือง Sandwich.
  • Epo- มาจากภาษากรีก epo (=on)

• Exonym  =  ชื่อสถานที่ซึ่งชาวต่างประเทศพูด-เขียนกัน...แต่พูด-เขียนต่างจากเจ้าของภาษา เช่น
  Londres เป็น exonym เป็นคำที่ชาวฝรั่งเศสเรียกชาวลอนดอน (ในขณะที่ภาษาอังกฤษใช้ว่า Londoners)
  Germany เป็น exonym เช่นกัน เพราะในภาษาเยอรมัน เขามิได้เรียกประเทศของเขาว่า Germany  (เขา
  เรียกประเทศเขาว่า Deutschland)
  • Exo- มาจากภาษากรีกแปลว่า outside
  

• Heteronym  =  คำพ้องรูป คือ มีการสะกดเหมือนกันเปี๊ยบ แต่ความหมายต่างกัน และอาจออกเสียงต่างกัน
  ถ้าหากเป็น Heteronyms  ที่ออกเสียงต่างกัน เขาเรียกว่า heterophone ครับ
  ตัวอย่าง  เช่น  wind ที่แปลว่า "ลม" กับ wind ที่แปลว่า "ไขลาน, หมุน" ต่างก็สะกด wind เหมือนกัน  
  แต่คำที่แปลว่า "ลม" ออกเสียง "วิน"  ส่วนคำที่แปลว่า "ไขลาน, หมุน" ออกเสียง "ไวนด์"  คำนี้จึงเป็น
  heteronym ที่เป็น heterophone ด้วย
  heteronym นั้น  ถือว่าเป็นคำเหมือนหรือคำพ้อง ซึ่งภาษาอังกฤษเรียกว่า homonym.
  • Hetero- เป็นภาษากรีก แปลว่า "ต่าง, อย่างอื่น"
  • เราอาจเรียก heteronym ว่า heterograph ก็ได้

• Homonym  =  คำพ้องรูปหรือคำพ้องเสียงนั่นเอง คือ อาจสะกดเหมือนกัน หรืออาจออกเสียงเหมือนกัน แต่
  ความหมายต่างกัน  เช่น
  weigh กับ way (ออกเสียงว่า "เว" = พ้องเสียง)  minute กับ minute (คำแรก "มินิท"  คำหลัง "ไมนิ้วท์" = พ้องรูป)
  homonyms ซึ่งสะกดเหมือนกันจะเรียกว่า heteronyms ก็ได้
  homonyms ที่ออกเสียงเหมือนกัน แต่สะกดต่างกัน และความหมายต่างกัน  จะเรียกว่า homophones ก็ได้
  homonyms ที่สะกดเหมือนกัน แต่ที่มาต่างกัน ความหมายต่างและออกเสียงต่าง จะเรียกว่า homographs ก็ได้
  เช่น right, way and weigh.
  • homo- เป็นภาษากรีก แปลว่า เหมือนกัน, อย่างเดียวกัน

• Hypernym  =  คำซึ่งมีความหมายทั่วไปกว้างกว่าอีกคำหนึ่งถ้าเปรียบเทียบกัน เช่น
  ระหว่างคำว่า "เก้าอี้" กับ "เฟอร์นิเจอร์"  คำว่า "เฟอร์นิเจอร์" หรือ "furniture" เป็น hypernym ครับ
  หรือ ระหว่างคำว่า horse กับคำว่า animal คำว่า animal (สัตว์) มีความหมายกว้างกว่า horse (ม้า่) มาก
  animal จึงเป็น hypernym  แต่ horse หรือ "ม้า" ไม่ใช่ hypernym
  • hyper- เป็นภาษากรีก แปลว่า  ทั่วไป, กว้างขวาง
  

• Hyponym  =  อันนี้ตรงข้ามกับ hypernym ที่่ว่าเมื่อกี้เลยครับ  เพราะเป็นคำซึ่งมีความหมายจำเพาะกว่าคำอื่น
  อีกคำหนึ่ง เช่น (ขอยกตัวอย่างเก่าข้างบนซ้ำอีกทีนะครับ)
  ระหว่างคำว่า "เก้าอี้" กับ "เฟอร์นิเจอร์"  คำว่า "เฟอร์นิเจอร์" หรือ "furniture" เป็น hypernym  แต่ "เก้าอี้" เป็น
  hyponym ครับ  หรือ ระหว่างคำว่า horse กับคำว่า animal คำว่า animal (สัตว์) มีความหมายกว้างกว่า horse (ม้า่) มาก
  animal จึงเป็น hypernym  แต่ horse หรือ "ม้า" ไม่ใช่ hypernym เพราะมีความหมายจำเพาะ คือหมายถึง "ม้า"
  อย่างเดียว  คำว่า "ม้า" หรือ "horse" ในที่นี้ จึงเป็น hyponym ไป
  • hypo- เป็นภาษากรีก แปลว่า = under
  

• Meronym  =   มีความหมาย 2 อย่าง คือ
  1. คำที่หมายถึงส่วนหนึ่งของอีกคำหนึ่ง เช่น ถ้าพูดถึง "ขา" กับ "ข้อเท้า" (leg กับ ankle) ข้อเท้า เป็น meronym
  หรือ พูดถึง brim และ hat (ปีกหมวก กับ หมวก)  "brim" เป็น meronym
  2. คำซึ่งมีความหมายกลางๆ ระหว่างอีกสองคำตรงกันข้าม  เช่น คำว่า ปัจจุบัน  อดีต และ อนาคต .... 3 คำนี้
  "ปัจจุบัน" เป็น meronym  หรือภาษาอังกฤษก็ว่า present เป็น meronym ระหว่าง past and future นั่นเอง
  • mero- มาจากภาษากรีก meros แปลว่า "ส่วน".
  

• Metonym  =  คำซึ่ีงแสดงถึงบางสิ่งซึ่งมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันอยู่ เช่น the Crown  (มงกุฎ) หมายถึง
  กษัตริย์และราชบัลลังก์   the bottle (ขวด) หมายถึง สุรา, เหล้ายา์  หรือ White House  (ทำเนียบขาว)
  หมายถึง รัฐบาลสหรัฐฯ เป็นต้น
  • meto- มาจากภาษากรีกว่า meta (=change)
  

• Oronym  =  ถ้อยคำพ้องเสียง คือ มีการออกเสียงเหมือนกันคล้ายกัน เช่น
  ice cream  (ออกเสียงว่า "ไอสกรีม") และ  I scream  ก็ออกเสียงว่า "ไอสกรีม" เช่นกัน
  • oro- มาจาก  oral (=spoken)

• Paronym  =  คำซึ่งมาจากรากศัพท์หรือต้นตอเดียวกัน การออกเสียงก็มีส่วนคล้ายคลึุงอยู่บ้าง เช่น
  beautiful และ beauteous ก็มาจาก beauty (บิวตี้) เช่นกัน...
  • para- มาจากภาษากรีก แปลว่า ข้างเคียง, ขนานกันไป
  

• Pseudonym  =  นามแฝง นามปากกา หรือนามสมมุติ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พวกนักเขียนนักประพันธ์
  เช่น "ศรีอยุธยา" เป็น pseudonym ของ พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 6  หรือ Eric Arthur Blair เขียนนวนิยาย
  เรื่อง Nineteen Eighty-Four uโดยใช้นามแฝงหรือนามปากกา George Orwell.
  • pseudo- เป็นภาษากรีก แปลว่า  ปลอม, ไม่จริง (=false).
  • บางทีก็เรียกกันว่า pen name.

• Retronym  =  คำที่เกิดจากการนำคำมาขยายคำนามเดิม ซึ่งอาจเกิดเพราะมีการเปลี่ยนแปลงทางความก้าวหน้า
  ด้านเทคโนโลยี...ฯลฯ  เช่น  เดิมทีเรามีแต่คำว่า pen ปากกา (ปากกาที่ใช้น้ำหมึก จุ่มน้ำหมึก หรือสูบน้ำหมึก)
  ต่อมา  มีผู้คิืดทำปากกาลูกลื่น (ball-pointed pen) ขึ้นมาให้ใช้  ถ้าเราเรียก "ปากกา" อย่างเดิม จะทำให้งงกัน
  ว่าอันไหนเป็นอันไหน.... เราจึงเรียก "ปากกา" ดั้งเดิมที่ใช้น้ำหมึกมาก่อนว่า "ปากกาหมึกซึม" (fountain-pen)
  นี่แหละครับ retronym
  • retro- มาจากภาษากรีก แปลว่า backward.

• Synonym  =  คำที่มีความหมายเหมือนกัน  เช่น   big กับ large,   error กับ mistake,   run กับ sprint แต่ก็
  มิใช่ว่าจะมีแค่สองคำๆๆู่เป็นคู่ดังที่ยกตัวอย่างนะครับ....คำๆหนึ่งอาจมีคำอื่นที่เป็น synonym หลายคำหรือ
  เหมือนกันเป็นสิบเลยทีเีดียวก็ถมไปครับ
  • syno- มาจากภาษากรีกว่า sun (=together).

• Tautonym  =  คำที่ประกอบด้วยคำเหมือนกัน 2 คำแบบฝาแฝดเลยว่างั้น  เช่น bye-bye, yo-yo
  • tauto- มาจากภาษากรีก taut (=same).

• Toponym  =  ชื่อสถานที่  เช่น Mount Everest  หรือคำซึ่งมาจากชื่อสถานที่ เช่น  champagne มาจาก
  ชื่อเมือง Champagne ประเทศฝรั่งเศส
  • topo- มาจากภาษากรีกว่า topos (=place).

• ความจริงยังมี "–nym" อื่นๆอีกมากพอควร เช่น allonym, ananym, anonym, caconym, cohyponym, cryptonym,
  dionym, euonym, euonym, euphonym, isonym, paedonym, paranym, poecilonym, polyonym, teknonym,
  trionym.  แต่ว่าผมชักจะเวียนหัวแล้ว ขออนุญาตแว็บหายตัวไปก่อนละเน้อ.....สวัสดีครับ

--------------------------------------