วันหนึ่ง ผมชมข่าวโทรทัศน์ภาคค่ำราวทุ่มเศษ   เป็นรายการที่นำเสนออัจฉริยภาพของคนไทยที่มีฝีมือและ
สมองสร้างสรรค์ผลงานเด็ดๆด้านต่างๆมาโชว์กันให้เซอร์ไพร้ส์   รายการวันนั้น มีนักศึกษาวิทยาลัยแห่งหนึ่งแสดง
ผลงานซึ่งเป็นหุ่นยนต์ใช้แขนหยิบสิ่งของแล้วหย่อนลงปากกระบอกแก้ว (คล้ายหลอดทดลอง) ได้อย่างแม่นยำ
ตรงเผง……แต่สิ่งที่สำคัญสำหรับผมมิใช่อยู่ตรงนั้นครับ หากแต่อยู่ตรงที่พิธีกรบอกว่า นี่เป็นผลงานทาง
“เมคาทรอนิคส์”  ซึ่งเป็นสาขาวิชาที่ใหม่มาก เพราะมีการนำเอาความรู้ทางกลไก   อิเลคทรอนิคส์  และคอมพิวเตอร์ 
ทั้งสามอย่างนี่มาผสมผสานกัน

            ผมนึกในทันทีว่าคำว่า “เมคาทรอนิคส์” น่าจะเป็นคำที่สังเคราะห์หรือผสมผสานกันขึ้นจากคำสองคำแน่ๆเลย
คือ คำว่า mechanics  (กลศาสตร์) คำหนึ่ง ผสมกับคำว่า electronics (อิเลคทรอนิคส์) อีกคำหนึ่ง  คนละครึ่ง  ออกมา
จึงเป็นลูกครึ่ง คือ mechatronics  ก็น่าจะหมายถึง อิเลคทรอนิกส์กลไก โดยอนุโลมนะครับ   พูดเล่นๆก็ว่าเป็นคำลูกครึ่ง 

            ฮ้า....มีด้วยเหรอคำลูกครึ่ง   เห็นมีแต่ลูกครึ่งที่เป็นคนนี่นา.....??

            ท่านที่รัก….อันความพิเรนทร์ของมนุษย์นี่มีน้อยเสียเมื่อไหร่  พวกเล่นเอาม้ามาผสมกับลา  ลูกออกมาเรียกว่า
“ล่อ” (อันคำที่แปลว่า สัตว์ลูกผสมหรือลูกครึ่งนั้น  เราใช้  cross หรือ hybrid   ส่วนคนลูกครึ่งเราใช้  half-breed   ครับ)

นอกจากที่ว่ามาแล้ว  มนุษย์ยังเอาคำที่ตนใช้มาสังเคราะห์คำใหม่ขึ้นมาอีก

            ดูคำในประโยคต่อไปนี้นะครับ

            I often have brunch at ten.   ฉันมักจะทานข้าวมื้อสายๆตอนสิบโมง.

            ท่านจะหัวเราะผมก็ไม่ว่าที่ฟังแล้วมันทะแม่งๆ   “ข้าวมื้อสายๆ”  เฮอะ...ไม่เคยได้ยิน

            ก็ใช่น่ะสิครับ....มันเป็นคำที่เขาประสมประสานขึ้นมาจากสองคำ  ผมถึงเรียก “คำลูกครึ่ง”   แต่ก็หาไม่พบ
อยู่เหมือนกันว่า ฝรั่งคนไหนสร้างคำนี้ขึ้นมา และสร้างเมื่อไหร่?

            อย่างไรก็ตาม  สงสัยว่าฝรั่งผู้คิดคำนี้ขึ้นคงจะตื่นสายจนทานข้าวมื้อเช้า (breakfast)ไม่ทัน   ครั้นจะรอให้ไป
ถึงเที่ยงค่อยทานข้าวเที่ยง (lunch) ท้องมันก็หิวร้องโวยวายไม่ยอมท่าเดียว

            เมื่อทนหิวต่อไปไม่ไหว ก็เลยกินซะตอนสิบโมง.....ว่าแล้วก็เอ br- ของคำว่า breakfast มาผสมกับ –unch
ของคำว่า lunch  ได้คำลูกครึ่งมาเป็น  brunch   ที่ผมเรียกแก้ขัดไปก่อนว่า “ข้าวมื้อสายๆ” นั่นแหละ

            คำชนิดเช่นนี้มีอีกไม่ใช่น้อย   ดูข้างล่างนี่สิครับ  ใช่หมดเลย...ล้วนแต่เป็นคำผสมที่ฝรั่งเรียกว่า portmanteau  word   และบ้างเรียกว่า blend  ซึ่งก็หมายถึงคำประเภทดังกล่าวนี้เช่นเดียวกัน  เป็นต้นว่า

            tiger                 +          lion                              =          tigon               

            smoke              +          fog                               =          smog               

            yesterday         +          year                             =          yesteryear

            borax               +          carbon                         =          boron

            cent                  +          biennial                        =          centennial

            monitor            +          computer                     =          moniputer       

            Education        +          entertainment               =          edutainment    

            American         +          Indian                          =          Amerind

            Europe             +          Asia                             =          Eurasia                       

            liquid               +          oxygen                         =          lox                  

            gaseous            +          oxygen                        =          gox                 

Do                   +          on                                =          do on               สวม, ใส่ (= put on)

            Do                   +          off                                =          do off               ถอดออก   (= take off)

motorcar          +          hotel                            =          motel

            binary              +          digit                             =          bit

            condominium  +          hotel                            =          condotel

            ceramic            +          metal                            =          cermet

            information      +          entertainment               =          infotainment

            mechanics        +          electronics                   =          mechatronics

            ah                    +          ha                                =          aha

            tangerine          +          pomelo                       =          tangelo

            ความจริงยังไม่หมดครับ...... แต่จะชวนท่านคุยเล่นๆว่า  portmanteau word นี้มิใช่มีแต่ ในภาษาอังกฤษเพียง
ภาษาเดียว   ภาษาไทยก็มีนะ  ลองดูต่อไปนี้สิ

            ป้องกัน            +          ปราบปราม                  =                      ป้องปราม

            ชี้แจง               +          แนะนำ                         =                      ชี้นำ

            เป้าหมาย          +          วัตถุประสงค์               =                      เป้าประสงค์

            ผู้ชาย                +          ผู้หญิง                          =                      ผู้ฉิง

            เห็นไหมว่าไทยฝรั่งก็ไม่ต่างกันเท่าใดนักในเรื่องคำลูกครึ่ง

            ทีนี้ หันมาดูคำที่ผมเรียกเล่นๆว่า “คำครึ่งลูก” ดูบ้าง  ไม่มีใครเขาเรียกอย่างผมเรียกหรอกนะครับ  ผมเรียก
เพื่อให้ได้ความคิดรวบยอดว่าคำเหล่านี้เป็นคือคำสั้นๆที่มาจากคำเต็มนั่นเอง  เวลาพูดหรือเขียนก็จะตัดส่วนหน้า
หรือส่วนหลังออกเสียให้ดูกระทัดรัด  หลายๆคำอาจเป็นที่แปลกใจเพราะไม่คาดคิดมาก่อนว่าจะมาจากคำนั้นๆ  

            มาดูกันเลยดีกว่า    เอาคำที่ตัดส่วนหน้าออกก่อนก็แล้วกัน 

            Cello                =          violin-cello                  เครื่องดนตรี

            Phone              =          telephone                     โทรศัพท์

            Bus                  =          omnibus                       รถเมล์

            Tub                  =          bathtub                       อ่างอาบน้ำ

            Car                  =          motorcar                      รถยนต์

            Cab                  =          taxicab                         รถแท็กซี่

            Plane               =          airplane                        เครื่องบิน

            Paper               =          newspaper                   หนังสือพิมพ์

            Copter             =          helicopter                     เฮลิคอปเตอร์

            หรืออย่างคำต่อไปนี้เป็นคำที่ถูกตัดส่วนหลังออก  เหลือแต่ส่วนหน้า  ดูเหมือนจะมีค่อนข้างมากเสียด้วยสิครับ
เช่น

            Ad                   =          advertisement              โฆษณา

            Kilo                 =          kilogram                      กิโลกรัม

            Mod                 =          modern                        สมัยใหม่, ทันสมัย

            Bike                 =          bicycle                         รถจักรยาน

            Maid                =          maiden                         สาวใช้

            Mike                =          microphone                 ไมโครโฟน

            Lab                  =          laboratory                    ห้องปฏิบัติการ, ห้องทดลอง

            Dorm               =          dormitory                     หอพัก

            Sax                  =          saxophone                   แซ็กโซโฟน

            Bath                 =          bathtub                        อ่างอาบน้ำ

            Taxi                 =          taxicab                         รถแท็กซี่

            Auto                =          automobile                   รถยนต์

            Photo               =          photograph                  รูปถ่าย, ภาพถ่าย

Vet                   =          veterinarian                  สัตวแพทย์

            Info                  =          information                  ข่าวสารข้อมูล

            Co-ed              =          co-education                สหศึกษา

            Mag                 =          magazine                     นิตยสาร

            Pro                   =          professional                 มืออาชีพ_

            Gas                  =          gasoline                       น้ำมันเชื้อเพลิง

            Zoo                  =          zoological garden        สวนสัตว์

            Pop                  =          popular                        เป็นที่นิยมแพร่หลาย

            Exam               =          examination                 การสอบ

            Gym                =          gymnasium                  โรงยิม

            Gym                =          gymnastics                   ยิมนัสติก

            Pub                  =          public house                ร้านเหล้า,  บาร์ขายเหล้า

            Disco               =          discotheque                 ดิสโก้เธค

            Lunch              =          luncheon                      อาหารกลางวัน

            Bra                  =          brassiere                      เสื้อยกทรง

            Hippo              =          hippopotamus              ฮิปโปโปเตมัส

            Rhino              =          rhinoceros                    แรด

            Expo                =          exposition                    งานมหกรรม

            Op                   =          operation                     การปฏิบัติการ

            Homo              =          homosexual                 พวกรักร่วมเพศ

            Sub                  =          submarine                    รถไฟใต้ดิน

            Prop                 =          propeller                      ใบพัดกังหัน

            Sync                =          synchronization           การกระทำไปพร้อมกัน

            พูดถึงคำนี้ก็นึกถึงคำว่า  lip sync   คำนี้เคยมีลูกศิษย์ที่เคยสอนหลายคนเข้าใจผิด โดยคิดว่ามาจาก lip sing 
(ร้องเพลง)  แต่แท้จริงแล้วมิใช่  เพราะมาจากคำว่า synchronization   ดูอย่างที่เขาพากย์หนังการ์ตูนหรือหนังอะไร
ก็แล้วแต่ นักพากย์ต้องว่าให้ทันกันกับปากผู้แสดง  แบบนี้แหละคือ synchronization  หรือเรียกสั้นๆว่า “ซิ้งค์”
=   sync  ครับ

ทีนี้วกกลับมา  มาดูอีกพวกหนึ่งมีหน้าตาปรับเปลี่ยนไปจากเดิมบ้างเมื่อตัดออกส่วนใดส่วนหนึ่งออก  เช่น

            Mart                 =          market                         ตลาด

            Varsity             =          university                     มหาวิทยาลัย

            Fax                  =          facsimile                      โทรสาร

            Biz                   =          business                       ธุรกิจ

            Flu                   =          influenza                      ไข้หวัดใหญ่